Cildinizde herhangi bir çarpma ya da travma yaşamadığınız halde bir sabah kalktığınızda kolunuzda, bacağınızda ya da vücudunuzun başka bir bölgesinde nedensiz bir morlukla karşılaştıysanız, bu durum sizi endişelendirmiş olabilir. Vücutta morarma, genellikle kan damarlarının hasar görmesi sonucu cilt altında kan birikmesiyle ortaya çıkan yaygın bir belirtidir. Tıpta bu durum “ekimoz” olarak adlandırılır ve çoğu zaman zararsızdır. Ancak sık ve açıklanamayan morluklar, bazen vücuttaki daha ciddi sorunların habercisi olabilir.
Bazı insanlarda cilt çok hassastır ve en ufak darbede bile morarma oluşabilir. Fakat özellikle hiçbir darbeye maruz kalmadan gelişen morluklar varsa, bu durum vitamin eksikliklerinden kan hastalıklarına, bazı ilaçların yan etkilerinden damar duvarı zayıflığına kadar pek çok farklı nedene dayanabilir. Bu yüzden morlukların ne zaman tehlikeli olabileceğini bilmek önemlidir.
Vücutta Morarma Neden Görülür?
✦ Damarların Zayıflaması
Cilt altındaki kılcal damarlar zamanla esnekliğini kaybedebilir. Özellikle yaşlı bireylerde deri incelir ve damarlar yüzeye daha yakın hale gelir, bu da en küçük çarpmalarda bile morarmaya yol açar.✦ Vitamin Eksiklikleri
Özellikle C vitamini ve K vitamini eksiklikleri, morarmaların en yaygın sebeplerindendir.- C vitamini, damar duvarlarının güçlenmesinde rol oynar. Eksikliği halinde damarlar kolayca çatlayabilir.
- K vitamini, kanın pıhtılaşmasını sağlar. Bu vitamin yetersizse, vücut en küçük travmalarda bile kanamayı durdurmakta zorlanabilir.
✦ Kan Sulandırıcı İlaçlar
Aspirin, warfarin veya bazı antidepresanlar gibi kanın pıhtılaşmasını yavaşlatan ilaçlar, daha kolay morarma riskini artırır. Bu ilaçlar kanı incelttiği için damar dışına sızan kanın cilt altında birikme olasılığı da artar.✦ Yoğun Fiziksel Aktivite veya Egzersiz
Ağır spor yapmak ya da kasları zorlayacak ani hareketlerde bulunmak, kas içinde mikroskobik düzeyde yırtıklara ve buna bağlı morluklara neden olabilir. Özellikle bacaklarda sık görülür.✦ Travma ve Darbeler
Fark edilmeden alınan hafif darbeler bile özellikle açık tenli bireylerde belirgin morluklara neden olabilir. Uykuda dönerken çarpılan yatak kenarı bile fark edilmeden morluk oluşturabilir.✦ Karaciğer Problemleri
Karaciğer, kanın pıhtılaşmasını sağlayan proteinleri üretir. Eğer karaciğer fonksiyonları bozulmuşsa (örneğin siroz gibi durumlarda), pıhtılaşma zayıflar ve vücutta yaygın morluklar oluşabilir.✦ Hormonal Değişiklikler
Özellikle kadınlarda adet öncesi dönem, gebelik veya doğum kontrol hapları gibi hormonal değişiklikler damar geçirgenliğini etkileyebilir ve morarma eğilimini artırabilir.✦ Genetik Yatkınlık
Aile bireylerinde benzer durumlar varsa, genetik olarak damar zayıflığı ya da pıhtılaşma bozukluğu söz konusu olabilir. Bu durumlarda morluklar kronikleşebilir.Hangi Durumlarda Morarmalar Ciddiye Alınmalı?
✦ Morluklar çok sık tekrar ediyorsa ve sebebi bilinmiyorsa✦ Herhangi bir darbe olmadan vücudun farklı yerlerinde simetrik şekilde oluşuyorsa
✦ Beraberinde burun kanaması, diş eti kanaması veya adet dışı kanamalar varsa
✦ Morluklarla birlikte halsizlik, kilo kaybı, ateş gibi sistemik belirtiler gelişmişse
✦ Morluklar iyileşmeden yenileri oluşuyorsa
Bu gibi durumlar, kan hastalıkları (lösemi, hemofili), vaskülit ya da bağ dokusu hastalıkları gibi ciddi sorunların belirtisi olabilir. Mutlaka doktora başvurulmalıdır.
Morluklar İçin Hangi Testler Yapılır?
✦ Tam kan sayımı (hemogram)✦ Pıhtılaşma testleri (PT, aPTT, INR)
✦ Karaciğer fonksiyon testleri
✦ Vitamin düzeyleri (özellikle C, K, B12)
✦ Gerekirse otoimmün hastalık testleri ya da genetik analizler
Morlukların Geçmesi İçin Neler Yapılabilir?
✦ Soğuk kompres, yeni oluşan morluklarda damarları daraltarak kan sızmasını azaltır.✦ Arnika kremi veya heparin içerikli jeller, morlukların daha hızlı dağılmasına yardımcı olabilir.
✦ Bol su içmek ve antioksidan yönünden zengin beslenmek (yeşil yapraklı sebzeler, narenciye, çilek, yaban mersini) cilt sağlığını güçlendirir.
✦ Darbelere karşı dikkatli olmak, özellikle yaşlılarda büyük önem taşır.
✦ Cilt hassasiyeti olan bireyler için dermatolojik olarak uygun ürünler kullanmak, cilt bariyerini güçlendirebilir.
